MORFOLOJİK TESTLER: GÖRÜNTÜLEME
Direkf radyografiler
Direkt radyografiler ince ve kalın bağırsaklarda gaz dağılımını gösterirler. Ayakta çekilen saç ekim grafilerde dilate bağırsakları hava sıvı seviyelerinin görülmesi intestinal obstrüksiyon tanısına yardımcı olur. Karaciğer, dalak ve böbrek gibi yumuşak dokular ana hatlarıyla görülebilir. Pankreas, kan damarları ve lenf nodlarındaki kalsifikasyonlar görülebilir. Abdominal radyografi gastrointestinal kanamalı vakalarda yardımcı değildir.
Perforasyon varlığında ayakta çekilen göğüs radyografisinde subdiyafragmatik serbest hava tesbit edilebilir. Plevral efüzyon gibi beklenmedik pulmoner problemlerde de yardımcı olur.
Kontrastlı çalışmalar Düz filmlerden daha fazla bilgi sağlarlar. Bu amaçla
kullanılan Baryum sülfat mukozayı tümüyle kaplar saç ektirme ve iyi bir radyoopak görüntü sağlar. Baryum sülfat obstrüktif lezyonunproksimalinde yoğunlaşır. Perforasyon düşünülen vakalarda ve abdominal bilgisayarlı tomografide suda eriyen radyoopak maddeler kullanılır. Bunların radyoopak özellikleri daha az olduğu gibi aspire edildiklerinde akciğerlerde daha az zarara neden olurlar. Kontrastlı radyografiler motilrteyi değerlendirmeyi ve hastaya
doğru pozisyonu vermeyi sağladığından floroskopi altında daha iyi sonuçlar verir. Çift kontrast teknikte, baryum ile kaplı mukoza gaz ile şişirilir ve daha iyi görüntüleme sağlanır.
intraluminal (besin, feçes v.b), intramural (karsinom v.b), extramural (lenf nodları v.b) patolojiler kontraslı grafilerde dolma defekti tarzında görülürler. Striktürler, erezyonlar, ülserler ve motilite bozukluklarında da tanıda saç nakli yardımcı olabilirler. Ultrason, bilgisayarlı tomografi ve magnefik rezonans görüntüleme intraabdominal hastalıkları değerlendirmede giderek artan bir sıklıkta kullanılmaktadırlar. Noninvasivdirler ve ayrıntılı gastrointestinal sistem
görüntülemesi sağlarlar. Endoskopi Fiberoptik endoskopi; özefagus, mide, duodenum ve kolonu değerlendirmede kullanılır. Flexibl liflerden soğuk ışık lümene yansır ve lümendeki görüntü ise endoskopiyi yapan kişi tarafından görünür. Endoskop içinden hava ve su verilerek daha iyi görüntüleme
sağlanır. Kullanılan çeşitli enstrümanlarla ise endoskopi hem tanı hem de tedavi olanağı sağlar.
TABLO 2( 3.4. GASTROENTEF MR KULLAh {OLOJİDE USG, BT, İMİ
Yöntem Kullanım alanı Dezavantajlon USG Abdominal kitleler
(kist, tümör, abse vs.) Organomegali Asit Safra yollan genişlemesi Safra
taşları İnce iğne aspirasyon ve biyopsisi Küçük lezyonlara sensitivitesi düşüktür. Fonksiyonlar ile ilgili bilgi değeri azdır. USG yapan doktorun
yorumuna bağlıdır. Gaz ve obesite nedeniyle görüntü kalitesi azalır.
BT Pankreatik hastalıkların saç ekimi değerlendirilmesi Hepatik tümörler Tümör
evrelendirmesi Lezyonların vaskülaritesinin değerlendirilmesi Pahalıdır.
Yüksek oranda radyasyona maruziyet Bazı tümörleri saç ekimi fiyatları olduğundan daha düşük evrede gösterir (örn. özefagogastrik) MRI Tümör evrelemesi
MRCP (magnetik rezonans kolanj iopankreatiko grafi) Pelvik, perianal ve Chron hastalığı fistüileri Uzun sürer. Klastrofobiklerde yararlanılamaz. GIS hastalıklarının tanısında rolü tümüyle saptanamamıştır.
Üstgastrointestinal endoskopi En azından 4 saatlik bir açlık ardından intravenoz benzodiazepin sedasyonuyla veya lokal anestezikli spreyler yardımıyla yapılır. Hasta sol yan pozisyonda yatınlarak özefagus, mide ve duodenumun ilk iki parçası görüntülenebilir.
Enteroskopi
Uzun bir endoskop olan enteroskop ile ince bağırsakların büyük bir kısmı görüntülenebilir. Tekrarlayan gastrointestinal kanamaların değerlendirilmesinde enteroskopinin özel bir yeri vardır. Sigmoidoskopi ve kolonoskopi Sigmoidoskopi ;laksatif prepatlarla kolon hazırlığının ardından 20 cm uzunluğundaki rijid sigmoidoskop veya 60 cm uzunluğundaki flexibl sigmoidoskop ile poliklinikteki hastalara uygulanabilir.
Sigmoidoskopi ile aynı zamanda proktoskopi de yapılır. Hemoroidler, ülseratif kolit ve distal kolorektal maligniteler teşhis edilebilir. Tüm kolon boşaltılmasının ardından daha uzun bir kolonoskop ile terminal ileuma kadar
görüntülenebilir. Endoskopik retrograd kolanjipankreatografi (ERCP)
Yandan görüşlü duodenoskop ile ana pankreatik kanal ve koledok kanüle edilir. Bu yöntem ampulla Vateri, bifıyer sistem ve pankreas patolojilerini saptamada değerlidir.